แม่สอนลูก  
โดย ศ.นพ.เชวง เดชะไกศยะ

  
ขณะที่ผู้หนึ่ง
กำลังเปิดปาก อีกผู้หนึ่งกำลังปิดปาก ใช้หูฟังอย่างตั้งใจและสนใจในคำพูดของผู้ที่กำลังเปิดปาก ปากมีช่องเดียว หูมีสองช่อง จึงต้องฟังมากกว่าพูดถึงสองเท่า นี่คือความดีเบื้องต้นที่แม่ต้องบอกลูก สอนลูกให้เข้าใจแม้ลูกกำลังเปิดปาก แม่ก็ต้องปิดปากเหมือนกัน ต้องรู้จักให้ดวงตาที่ยิ้มแย้มแจ่มใส ให้หูที่รับฟังด้วยดี ให้ใจที่ให้อภัย และให้เวลาแก่ผู้อื่นเสมอ เป็นการให้โอกาสแก่ผู้อื่น เป็นการให้ของที่พอใจแก่คนอื่นแล้ว ความเมตตา กรุณา ก็จะเกิดขึ้นเองจากการรู้จักใช้ตา ใช้หู ใช้ปาก ใช้กาย และใจ ที่เป็นไปด้วย สุจริตทั้งสามย่อมเป็นความดีที่แม่จะต้องบอกให้ลูกรู้ และจดจำไว้ไปประพฤติปฏิบัติอยู่เสมอ เพราะเวลาของลูกที่จะอยู่กับแม่นั้นไม่นานความพลัดพรากจากกันกำลังใกล้เข้ามา
สุจริตสาม
และการอดทน อ่อนน้อม ออมคำ ก็จะถูกพัฒนาขึ้นเรื่อย ๆ กลายเป็นปกติธรรมดาไป แน่นอน เมื่อลูกเติบโตไปข้างหน้า เขาย่อมเป็นคนที่มีคุณธรรมที่จะไปสอนลูกของเขาต่อไป ไปทำประโยชน์แก่สังคมและประเทศชาติต่อไป ความดีจึงเป็นของส่วนกลาง ส่วนของสังคม มิใช่เป็นของผู้หนึ่งผู้ใด จึงเป็นการ ทำความดีเพื่อให้ความดีนั้นปรากฏ เหมือนว่าถ้าหลาย ๆ คนอยู่ในความมืดแต่ละคนช่วยกันจุดธูปขึ้นมาคนละดอก แล้วแกว่งขึ้นเหนือศีรษะ ให้ความสว่างปรากฏขึ้น ธูปหลาย ๆ ดอกให้ความสว่างพร้อมกันแต่ละจุด ย่อมทำลายความมืดให้น้อยลงไปได้ฉันใด การที่แต่ละคนช่วยกันทำความดีเพื่อให้ความดีปรากฏขึ้นก็ฉันนั้น
ความโกรธ
ความไม่พอใจกับบางสิ่ง บางเรื่อง และบางคนย่อมเป็นการทำร้ายจิตใจของตนเอง ทำให้ชีวิตของตนไม่มีความสุข หรือแม่จะต้องจากลูกไป แม้เมื่อลูกยังเป็นจุดเล็ก ๆ อยู่ในท้องของแม่ อาศัยเลือดเนื้อของแม่เจริญเติบโตขึ้นมาอยู่ในท้องของแม่มา ๔๒ สัปดาห์ แม่ให้ชีวิตลูกเติบโตขึ้นมาได้จนทุกวันนี้ ไม่บ้าใบ้ บอด หนวก ไม่พิกลพิการก็นับว่าลูกเป็นผู้โชคดีอยู่แล้ว ยิ่งลูกมาเป็นลูกของแม่ที่มีโชคได้มาพบพระพุทธศาสนาได้ปฏิบัติตามคำสั่งสอนของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า จนเป็นผู้รู้ ผู้ตื่น ผู้เบิกบาน ได้นำคำสอนเหล่านี้มาบอกให้ลูกฟัง เพื่อให้ลูกได้นำไปคิดพิจารณา เพื่อให้เกิดคุณค่า และทำชีวิตของลูกให้ประเสริฐยิ่งขึ้น ลูกก็จะเป็นลูกที่ดีของแม่เป็นสิ่งที่ทำให้แม่ภาคภูมิเป็นที่สุด ถึงแม้แม่จะต้องจากลูกไป ลูกก็จะเป็นดวงใจของแม่ตลอดไป
แม่ไม่มีทรัพย์
สมบัติใด ๆ ที่จะทิ้งไว้ให้ลูกได้มากพอตามความต้องการของลูก แต่แม่มีชีวิตที่ดีสำหรับลูก ที่จะให้อภัยแก่ลูกเสมอ ไม่มีสิ่งใด ๆ ในโลกนี้ที่จะมาทำลายความรักของแม่ที่มีต่อลูกให้หมดลงไปได้เลย ขอให้ชีวิตของแม่นี้เป็นเพียงให้ลูกได้ระลึกถึงกระทำแต่ความดี ตามที่แม่ได้บอกให้ลูกรู้ได้ แม่ก็จะตายอย่างนอนตายตาหลับ ลูกจะต้องเป็นที่พึ่งของน้อง เป็นคนดีของพี่ และต่อไปจะต้องเป็นแม่และพ่อที่ดีของลูกต่อไป อย่าลืมนะลูก คุณธรรมต้องนำความรู้เสมอไป แม่อธิษฐานขอให้แม่ได้พบลูกของแม่ที่แสนดียิ่งในชาติหน้าตลอดไปทุกชาติ คราวใดที่ลูกนึกถึงแม่ก็ขอให้ลูกได้เพียรพยายามทำความดีต่อไป แล้วลูกจะพบกับสัจธรรมของพระบรมศาสดาซึ่งจะทำให้ลูกได้ประสพแต่ความสุขสวัสดี มีโชคชัย มีตนเป็นที่พึ่งและรักษาตนให้พ้นจากทุกข์โทษภัยทั้งหลายทั้งปวง เป็นที่พึ่งแก่คนอื่นได้ด้วย ลูกจะเป็นผู้ที่มีชีวิตอยู่อย่างประเสริฐ ตามคำสอนของพระผู้มีพระภาคได้อย่างสมบูรณ์ สมกับที่ได้เกิดมาเป็นลูกของแม่หวังว่า เราคงจะได้พบกันอีก ลาก่อน ลูกที่รักของแม่